babycare

ЭЭЖ ААВ НАРАА ХАМТДАА ХҮҮХДҮҮДЭЭ ХҮМҮҮЖҮҮЛЦГЭЕ

Хүүхдийн хүмүүжил

   

 Хүүхдийнхээ оюун сэтгэхүйг хөгжүүлэх гэж хүчлэх нь буруу

Хүүхдүүдийнхээ хөгжлийн түргэсгэхэд эцэг эхчүүд нь ямар их үүрэг гүйцэтгэж болох тухай олон сайхан жишээ байдаг. Эрт хэлд орж уншиж сурсан, тэр бүү хэл математикийн чадвар эзэмшсэн гээд бяцхан онцгой хүүхдүүдийн талаар бид сонрож л байсан. Хэрвээ зохих орчныг нь бүрдүүлж өгвел ямар ч хүүхэд авъяас ‘чадвараа өндөр хөгжүүлж чадна. Харин бага насанд нь хэт олон хичээл сургалтаар дарахаас болгоомжлох хэрэгтэй. Мөн эцэг эхчүүд нь хүүхдээ хөгжимчин болгох гээд математикийн хичээлд муу авахад нь тоохгүй байвал зорьсондоо хүрч болох л байх. Хамгийн гол нь энэ зорилгод хүрэхэд хөгжих ёстой бусад талууд хоцрогдож хохирох уу гэдгийг сайтар бодох ёстой аж. Тухайн хүүхэд өөрөө сонгосон салбартаа хэр их сонирхолтой санаачилгатай байгааг анхаарах хэрэгтэй. Эцэг эхчүүд еөрсдийн биелүулж чадаагүй хүсэл мөрөөдлөө хүүхэддээ тулган биелүүлэхийг шаардахын өмнө хүүхдийнхээ сонирхол хандлагыг сайн таних ёстой гэдгийг анхааруулахад илүүдэхгүй болов уу.

Хүүхдээ хөгжүүлэхийн тулд биеэ даасан ,чөлөөтэй байлга

Саяхан Москвагийн сэтгэл судлаач нар дараах туршилтыг хийжээ. 8-9 насны хүүхдийн танин мэдэх хэрэгцээг судалж туршилтад ээж нарыг нь хамт оруулжээ. Олон сонирхолтой тоглоом, ном бүхий өрөөнд ээж хүүхэд хоёрыг сэтгэл судлаач урьж оруулаад “дуртай зүйлээ хийгээд намайг түр хүлээж байгаач” гэж хэлээд нэг талаасаа харагддаг толины цаана нуугдан ээж хуүхдүүдийг ажиглажээ. Энэ хооронд ээжүүд ч хүүхдүүд ч янз бүрийн зүйлийг хийж байсан ч энд үндсэн 4 хандлага ажиглагдаж байв.

Эхний хандлага нь бүх л санаачлагыг ээж гаргаж “энэ номыг уншъя” “ийм тоглоом тоглоё” гэх зэргээр хүүхэддээ санал болгож байв.

Хоёр дахь ээжүүдтуршилт явуулж байсан ажилтнуудыг даруйхан дуудаж” энэ өрөөнд юу хийвэл дээр вэ?” хэмээн зөвлөгөө хүсч байжээ. Энэ хандлага нь хариуцлагыг өөртөө үүрэхгүй өөр тийш  шилжүүлж байгаа явдал байв.

Гурав дахь ээжүүд эргэн тойрон харж байснаа өөрийнх нь сонирхлыг татсан ном юмуу тоглоомыг гэнэт олж хараад өөрөө зугаацаж хүүхэддээ хүссэнээ хийх боломж олгож байлаа.

Харин дөрөв дэх ээж өөрөө ч хүүхдээ ч зүгээр л туршилт хүлээлгэж байв. Бүр ямар нэгэн юм хийх гэсэн хүүхдээ бүр угзарч “эвдчихнэ урчихна” хэмээн хорьж байжээ. Энэ бол хүүхдийн танин мэдэх хэрэгцээ, авъяас чадварыг хөгжүүлэхэд хамгийн зохисгүй байдал юм. Тэгээд ч ийм ээжүүдийн хүүхэд үзүүлэлтээрээ сул байлаа. Харин ээж нь өөр зүйл хийгээд хүүхэд нь юу хийхээ өөрөө сонгож байсанхүүхдүүдхөгжлөөрхамгийн илүү байжээ. Эдгээр хүүхдүүд ээж шиг ээ танин мэдэх сонирхлоор дүүрэн орчинд амьдарч байсан нь хамгийн чухал нь байв.
Эх сурвалж:
2007.10.26 Хүмүүсийн амьдрал

Хvvхэд яагаад баруун ба солгой гартай болдог вэ?
 
Хоёр гарын гvйцэтгэх vvргийн талаар янз бvрийн онол байдаг. Жишээ нь: "Тvvхийн" онолын дагуу баруун гараар өрсөлдөгчийн зvрхийг жадаар цөм цохиход тохиромжтой, харин зvvн гараар бамбай барин зvрхээ хамгаалахад эвтэй байдаг гэнэ. "Анатомийн" онолоор баруун талд орших элэг, биеийн жингийн төвийг зохицуулах ба тvvний дагуу баруун гар илvv хөгжсөн гэж, баруун гарыг удирддаг, зvvн тархийг зvрх цусаар илvv хангадаг, хэрэв зvvн гар илvv vvрэгтэй байсан бол зvрхийг ядраахад хvргэх юм гэж эрхтний байрлалаар тодорхойлж байжээ.  Хvн төрөлхтний ихэнх нь баруун гараараа төрөл бvрийн vйлдэл хийдэг нь зvvн тал бөмбөлөг зонхилох vvрэгтэй байдгийг гэрчилнэ.

Тэгтэл бидний дотор олон хvн зvvн гараараа бичиж юм хийж vйлддэг. Яагаад? "Геоэкологийн" таамаглалын дагуу дэлхийн хойд тал бөмбөлөгт баруун гартан, харин урд талд солгойчууд олон суудаг гэнэ. Мөн солгойчуудын ихэнх нь айлын ууган буюу отгон хvvхэд байдаг болохыг ажиглажээ. Бас эрчvvдийн дотор солгой хvн эмэгтэйчvvдээс олон байдаг. Солгой эцэг эхийн хvvхдvvд мөн адил солгой болох нь төрөлхийн удамшлын хvчин зvйлтэй холбоотойгоор тайлбарлагдана.
Ихэнх хvмvvс баруун гартан болохоор эрт цагаас эхлээд солгой гараар хийгчдийг хэм хэмжээнээс гаж буруу юм шиг vзэж байжээ. Тvvний улмаас солгой хvмvvсийг гадуурхдаг байсан нь олон ард тvмний хэлэнд тусгагджээ. Англи, франц,герман, испани, итали хэлэнд "зvvн" гэдэг vг ууртай, "эв дvйгvй", "буруу", "шударга бус" гэсэнтэй адил, "баруун" гэдэг "эвлэг", "чадварлаг", "шударга", "зөв" гэсэн vгтэй холбоотой байдаг. Ингэж солгойчуудыг шоовдорлодог байснаас эцэг эх багш нар саяхан хvртэл хvvхдvvдээ зориудаар бусадтай адил "зөв" болгохын тулд хvчээр баруун гараар нь бичvvлж сургах гэж тулгадаг байсан билээ. Гэтэл солгойчуудын дотор хичнээн олон суут хvмvvс байсан билээ. Аугаа их Микеланджело, Леонердо да Винчи, Чарли Чаплин, Пиккасо цөм л солгой байжээ. Судалгааны олон vзvvлэлт солгой хvмvvс эрдэм ном, урлаг спортод илvv их амжилтанд хvрдгийг ч харуулжээ.
Солгой хvмvvс сэтгэц, оюун ухаан болон бие хvний хувьд тодорхой онцлогтой. Жишээ нь: гар бөмбөг, бокс, туялзуур жадны спортод өндөр амжилт гаргасан тамирчдын олонх нь солгой гэнэ. Энд солгой хvн өрсөлдөгчтэйгээ эвцэлгvйдээ гол нь биш юм. Тэдний сэтгэц, хөдөлгөөний vйл ажиллагаа нь баруун гартангаас илvv тvргэн, онцгой системтэй байдагт хамаг учир оршино. Мөн уран бvтээлчдийн дотор солгой хvмvvс цөөнгvй тохиолддог байна. Гэхдээ хvн өөрөө хичээвэл аль ч гараас шалтгаалахгvй ажил мэргэжлийн бvтээлч их амжилтанд хvрдгийг олон баримт гэрчилнэ.
Солгой хvмvvс алиа, хошин зvйлд дуртай, хөгжилтэй, хөгжөөн баясгах авъяастай, манлайлагчид байдаг. Тэдний зохион бодохуй илvv, бvтээлч бөгөөд тэд нэг хэвийн юманд дургvй, шинэ гоё сайхан зvйл, бvтээлч ажилд дуртай гэнэ. Тэд эмзэг, өрөвч, уян зөөлөн, сэтгэлийн хөдөлгөөнтэй байдаг. Иймээс солгой хvvхдийг бусадтай нь адил баруун гартан болгох гэх хэрэг байна уу? Хэрэв биднийг хvчээр солгой болгох гэвэл ямар байх билээ? Их хэцvv биз дээ. Солгойчуудыг "зөв гартай" болголоо ч гэсэн сэтгэцийн чанарт биш зөвхөн гадаад хөдөлгөөнийг л өөрчилнө. Тэд бусад бvх зvйлийг зvvн гараараа хийсвэр "сэтгэсээр" л байна. Учир нь тэдний гар нь баруун болсон ч төрөлхөөс заяасан зонхилох нvд, чих зэрэг мэдрэх эрхтэн солгой хэвээрээ байх болно.Иймээс хэрэв эзэн өөрөө хvсэхгvй бол "зөв гартан" болгох гэж тулгах хэрэггvй юм.
Таны аль гар төрөлхөөс голлох vvрэгтэй болохыг мэдэхийг хvсвэл доор бичсэнээр туршаад vз дээ.
- Бодолгvйгээр маш тvргэн хоёр гарынхаа хурууг салаалан барь. Аль гарын эрхий хуруу дээд талдаа гарч байна? Төрөлхийн солгой хvний зvvн эрхий хуруу дээд талдаа харин төрөлхийн "зөв" гартны баруун эрхий хуруу дээд талд нь гарна.
- Бодолгvйгээр маш тvргэн гараа элгэндээ зөрvvлэн барь. Зөв гараар голлон юм хийдэг хvний баруун гар, солгой гартай хvний зvvн гар ямагт дээд талд нь гарах нь бий.
- Алгаа ташаад vз. Аль гар чинь идэвхитэй хөдөлж нөгөө гар нь бараг хөдөлгөөнгvй байна. Бага насны хvvхдийн хоёр гар адил vvрэгтэй ажиллана. Барагцаагаар 5 наснаас аль нэг гар нь голлох vvрэгтэй болох нь тодорно. Мөн амбидекстер гэж нэрлэгдэх хоёр гараараа адил ажилладаг хvмvvс бий. Жишээ нь: Баруун гараараа халбагаа барьж зvvн гараараа цагаа тvлхэнэ. Энэ процесс бас бvрэн дvvрэн судлагдаагvй юм. Сонирхуулахад сvvлийн vед олон оронд "солгойчуудын" асуудал тавигдах болжээ. Бvх хөдөлмөрийн багаж, машин, техник болон тоглоомыг хvртэл баруун гартанд зориулан vйлдвэрлэдэг байна. Солгойчууд энэ бvх тохиромжгvй зvйлтэй хойшид эвлэрэн суухыг татгалзаж олон улсын солгойчуудын холбоог байгуулжээ. Тvvний төв нь АНУ-д байдаг. Энэ холбооны гол зорилго нь солгойчуудад зориулсан багаж, төхөөрөмж vйлдвэрлэхэд чиглэгддэг. Ийм байгууллага одоо 12 оронд байдаг гэнэ.
 
Эх сурвалж:
 
 
Бичлэгийн тоо : 23 | Дэлгэцэнд : 1-10

Хүүхдийн ой санамжийг сайжруулах арга:

2014-09-10 14:41:41

Хүүхдийн ой санамжийг сайжруулах арга:

1.Хүүхдэд юм тогтохдоо албаар хүчээр тогтоодоггүй аль болох тоглож байх үедээ эсвэл дуртай зүйлээ хийж байх үедээ юм тогтоодог.

2.Сэтгэлд тод үлдсэн сэтгэгдэл, таны баяр баясал мөн магтаал зэргийг үргэлж төрүүлж байх

3.Юм тогтооход нь ямар нэгэн урамшуулал эсвэл сонирхолыг төрүүлэх хэрэгтэй.

4.Улам сайн юм тогтооход нь давтлага хэрэгтэй.Тогтоохгүй байгаа зүйлээ дахин дахин давтах мөн сурсан зйүлийг нь сайн ашиглаж хэрэглүүлж байх.

5.Энгийн хялбар,ойлгомжтой байх нь хүнд хэцүү зүйлийг сурахад гол туслагч нь болно.Хамгийн хэцүү даалгавар ч жижиг, үе шатанд хуваах юм бол арай дөхөм хялбар болно.

6.Дандаа урьдаа тавьсан зорилгоо харж үзэж байх яагаад гэвэл хүүхдийн нас болон урьд тавьсан даалгавар тэнцүү байх хэрэгтэй.

7.Зарим даалгавар бодох зүйл ихтэй байдаг.Заримдаа хүүхдэдээ тайлбар хийж өгч байх хэрэгтэй яагаад ээжийн хэлсэн захисан зүйлийг/ элс бие биеэн руугаа цацахгүй байх,ээжээсээ хол гйүхгүй байх/ санаж хэрэгжүүлж байхыг анхааруулах.

8.Эээж аавын хайр халамж, өөртөө итгэх итгэл зэрэг нь хүүхэдийн гол хөдөлгөгч хүч юм.

9.Зарим зүйл дээр төлөвлөгөөтэй аижллах нь хүч чадлаа хэрэггүй зүйлд үрэхгүй байх, алдаа гаргахгүй байх, хүүхэд амжилтанд хүрэх өөртөө итгэх итгэлийг өгдөг.Тараах материал,шүлэг, дуу,  хөгжөөх тоглоом болон бусад хүүхэд сургалт хүмүүжилд хэрэг болох зүйлс бүгд ашиглах хэрэгтэй.

www.facebook.com/Indigo-Кids- с авав

Нийтэлсэн : Хуугий | Уншсан (94) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

Хүүхэд амжилтанд хүрэхэд саад болдог 7 хүмүүжлийн алдаа

2014-05-12 14:37:04

Хүүхэд амжилтанд хүрэхэд саад болдог 7 хүмүүжлийн алдаа :

Манлайлт судлаач, сэтгэл зүйч судлаач олон олон бүтээл нь бестселлер болж байсан Тим Элмор өөрийнхөө судалгааны үндэсэн дээр ихэнх эцэг эхчүүд хүүхдийг багаас нь өөртөө итгэлгүй байх, хувийн болон ажил хөдөлмөрийн амжилт олоход нь өөртөө итгэх итгэлгүй болтол нь хүмүүжүүлж программчилсан байдгийг олж судалжээ.

1.      Бид түүнд эрсдэл гаргах боломж олгодоггүй.

Бид алхам тутамд осол аюул байнга тулгарч байгаа орчин үед амьдарч байгаа.Өнөө үеийн уриа бол “ Аюулгүй байдал хамгийн түрүүнд” гэсэн уриа нь эцэг эхчүүд хүүхдүүдээ алдах гэсэн айдасаа үүдэн байнга хайр халамж анхаарал тавьж байдаг.Хэрэв хүүхдүүд гадаа тоглохдоо унаж гар хөлөө шалбалж байгаагүй бол том болоод “юм болгоноос айдаг “ тий өвчин тусах магдлалтай.

   Хүүхэд олон дахин унаж хөлөө шалбалах нь энэ бол жирийн нэг үзэгдэл гэж хүлээж авч сурна.Өсвөр насныхан маргалдах, анхны хайрын бүтэлгүйиэл зэргийг өөрийн биеэр мэдэрч байж сэтгэл зүйн хувьд хүлээцтэй тайван байдлыг олж авах нь том болоод урт удаан харилцааны чухал гол хөшшрэг болохыг мэдэрнэ.

2.      Бид маш хурдан түүнд тусламж үзүүлэх гэж сандардаг.

Өнөөгийн залуу үе маань 30 жилийн өмнөх хүүхдүүдийн чаддаг мэддэг зарим нэгэн чухал чавдарыг өөртөө олж аваагүй байдаг. Яаггад гэвэл бид маш хурдан хүүхдэдээ “ хайр халамжаар “ бялхуулж өөрсдөө хүнд хэцүү асуудлаас яаж хурдан гарах арга замыг хайх тийм чадвараас нь холдуулдаг.

      Хэзээ нэгэн цагт хүүхэд маань намайг байнга хэн нэг нь аварч тусалж байдаг “ хэрэв би ямар нэгэн алдаа гаргаж, амжилтанд хүрэхгүй бол, томчууд бүхнийг засаад бэлдээд өгнө” гэсэн сэтгэхүйтэй болно.

3.      Бид хүүхдээрээ маш хурдан гайхуулах юм.

1980 оноос сургуулиудад хүүхдийн өөртөө итгэх тигэлийг өндөр өсгөх хөдөлгөөн яюагдаж эхэлсэн.”Хүүхэд бүр нэг шоо аваад” өөрийгөө тэр шооны олон өнгө шиг цорын гац гэж мэдрүүлэх дүрэмтэй байсан.

Харин орчин үеийн сэтгэл зйү судлаачид энэхүү арга барил нь хэлж боломгүй хор нөлөө үззүлж байгааг хэлэх гэж оролджээ.хэсэг хугацааны даараа хүүхэд зөвхөн ээж аав нь түүний мундагийг нь шагшин магтахад өөр хүмүүс бол магтаж саашахгйү байхыг анзаарна.тэгэхээр хүүхэд ээж аавынхаа үнэн хэлээд байна уу үгүй юм гэж эргэлзэж эхлэнэ.Тэрбээр магтуулах дуртай байх боловч энэ нт хир үнэнтэй нийцэж байна гэж мэдэрэх болно.

Энэ нь яваандаа хүүхэд маань худал хэлэх, нэмж давсалж ярих, хүн хуурах зэргээр яг үнэн байдалтай нүүр тулахаас эмээсэндээ ийм арга хэрэглдэнэ.Яагаад гэвэл тэрбээр хүнд хэцүү бэрхшээлтэй тулгарах чадвар суугаагүй учраас.

4.      Бид гаргасан алдааг нь сайн сахилга батаар солилцоо хийх гэдэг.

Таны хүүхэд таныг минут тутамд хайрлах ёсгүй.Тэрбээр амьдралд олон олон хүнд хэцүү давааг туулах болохоор хэт их эрхлүүлэх нь түүнд саад болно.

  Тийм учраас хүүхэддээ “ үгүй” болон “яг одоо биш” гэж хэлж байх нь түүний хүсэл, хэрэгцээгээ зохицуулж сурахад хэрэгтэй.Олон хүүхэдтэй гэр бүлд нэг хүүхдээ шагнаад нөгөөхөө үлдээх нь шударга бус гэж үздэг.Бүгдийг нь шагнах ёстой гэж үздэг.Тэгэх нь боломжгүй юм.Ингэснээрэ та хүүхдийнхээ амжилт болон сайн сахилга баттай байх нь зөвхөн  өөрөөс нь шалтгаална гэдэг боломжийг алдаж байна гэсэн үг.

Хүүхдүүдээ шагнах маягаар тоглоомын төв руу авч  явах гэж байгаа бол дахин дахин бодож эргэцүүлээрэй.хэрэв таны арга дандаа мөнгөн шагнал дээр тулгуурладаг бол  хүүхдийн доторх өөрийн гэсэн дээш ахиж байх тэмүүлэл болон таныг хайрлах хайр нь хэзээ ч нэмэгдэхгүй байхыг сайн бодолцоорой.

5.      Бид өөрсдийн алдсан алдаанаасаа ер хуваалцдаггүй.

Хэзээ нэгэн цаг өсвөр насныхан маань “өөрийнх нь жигүүр ургаж” дүүлэн нисэхийг хүснэ.Томчууд маань үүнийг зөвшөөрөх хэрэгтэй.Энгэснээрээ бид хүүхэддээ мэдэхгүй чадахгүй багйаа зүйл дээр нь сануулга сэрэмжлүүлгэ, зөвөлгөө өгөхгүй гэсэн үг биш.

  Та тэдний насан дээр ямар алдаа оноо гаргаж байснаа хуваалцах хэрэгтэй, гэхдээ тахи татах, архи уух, хар тамхи хэрэглэх зэрэг  яншиж үглэх шаардлагагүй.Хүүхэд маань иэдэнд тохиолдох онцгүй,муу муухай зүйлтэй тааралдах эсвэл учрахад бэлэн байж тэр нөхцөлд ямар шийд гаргаж байх вэ гэдэг чадвартай болох хэрэгтэй.Та тэдэнд иймэрхүү зүйлтэй тохиолдоход яаж ямаршуухан хүлээж авч байсан ямар ямар зүйл мэдэж авч цаашид сутгамж болсон талаараа энгийн л яриа өрнүүлэх хэрэгтэй.

6.      Бид оюун ухааныг, өсөж торниж ухаан сууж байгаатай байнга андуурдаг.

Өсөж том болж байгаа хүүхдийн оюуны хөгжлийг бид ийм том болсон юм чинь “том хүний ертөнц руу орохол алзахааргүй болсон гэсэн буруу дүгнэлт хийдэг.Энэ бол тйим биш шүү.Жишээ нь дэлхийд нэртэй тамирчид болон Голливуд жижүгчид маш авьяаслаг байж байнга л хэл аманд өртөж явдаг шүү дээ.Хүүхдээ бүх зүйл дээр маш ухаалаг гэж битгий бодож байгаарай. “Хариуцлага хүлээх чадвартай нас” эсвэл хүүхдэд бүх зүйлээ өөрөө шийдэх тийм эрх чөлөөг хэзээ өгч болох вэ гэсэн ид шидийн заавар байдаггүй.харин ганц сайн заавар байдаг нь хүүхдэдээ тодорхой насанд хүртэл нь байа хараа хяналтаа өндөр байлгах юм.Хэрэв таны хүүхдийн үеийнхэн арай илүү бие даалттай байвал та иүүнд тийм боломж олгохүй бүх зйүлийг нь өмнөөс нь хийж байгаа гэдгээ санаарай.

7.      Бид хүүхэддээ зааж сургадаг зүйлүүдээ өөрсдөө дагаж мөрддөггүй.

Бид эцэг эх учраас хүүхэддээ мэдээж сайн сайхан амьдарлыг хүсэж тэр амьдралыг бий болгох хэрэгтэй.Одоохондоо бид орон гэийн удардагч нар байна, тийм учраас эргэн тойронтойгоо маш шударгаар хандаж байх хэрэгтэй.Жижиг ч гэсэн өөрийнхөө үйлдлүүдийг хянаж шалгаж байгаарай, яагаад гэвэл таныг байнга харж сурж байгаа жижиг хүн хажууд чинь байгаа шүү.Хэрэв та хэлсэн ярьснаасаа өөр зүйл хийгээд байх юм бол хүүхэд бас л тэгж болдог юм байна гэсэн ойлголттой болно. Хүүхэддэ аль болох эелдэгээр бие биеэндээ тусалж байхыг үлгэх жишээгээр үзүүлэх хэрэгтэй.Хүн болгон эсвэл байгаа орчин тойрондоо үргэлж дулаан ур амьсгал бүрдүүлж байгаарай, хүүхэд тань мөн л танаас үлгэрлэн дуурайх болно.

www.facebook.com/Indigo-Kids- с авав.

Нийтэлсэн : Хуугий | Уншсан (326) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

Хүүхдээ сурлага сайтай болгохын тулд эцэг эхийн хийх шаардлагатай 6 зүйл

2014-04-30 10:59:17

Хүүхдээ сурлага сайтай болгохын тулд эцэг эхийн хийх шаардлагатай 6 зүйл

2013 онд Япон улсад явуулсан судалгааны үр дүнд хүүхдийн сурлага нь эцэг эхийн орлогоос ихээхэн хамааралтай болохыг тогтоожээ. Өөрөөр хэлбэл өндөр орлоготой гэр бүлд өссөн хүүхэд сурлага сайтай байх магадлал өндөр аж.
Гэвч орлого өндөр биш гэр бүлд өссөн хүүхдийн сурлага муу байсан уу гэвэл үгүй юм. Хангалттай бсих орчин… нөхцөлд өссөн ч сайн сурлагатай байсан хүүхдүүдийн талаар илүү нарийн судалгаа явуулсaны эцэст эцэг эх нь ихээхэн нөлөөлдөг болох нь тогтоогдсон юм. Судалгааны үр дүнд тулгуурлагдсан "Хүүхдээ сурлага сайтай байлгахын тулд хийх шаардлагатай 6 зүйл"-ийг танд танилцуулж байна.

1. Хүүхдэдээ өндөр найдвар тавих.
Хүүхдээ бакалаврын зэрэгтэй болчихвол боллоо гэж боддог эцэг эхийн хүүхэд магистерийн зэрэгтэй болгочихвол ч гэж боддог эцэг эхийн хүүхдээс 25%-иар муу дунтэй байдаг байна. Гэхдээ “Хичээлээ хий” гэж байнга сануулах тусам хүүхдийн сурлага муу байх хандлагатай гарчээ. Байнга хичээлийг нь хянаж хичээл хийх сэдлийг нь өдөөх хэрэгтэй.

2. Хүүхдээ бие даасан хүн болгох хэрэгтэй
Хүүхдээ хүмүүжүүлэхдээ бие даасан, хүний сэтгэлийг ойлгодог, өөрийн үзэл бодлоо чөлөөтэй зөв илэрхийлдэг, мөрөөдөлтэй байж түүнийхээ төлөө зорилгоо биелүүлдэг хүн болгоё гэж хичээсэн эцэг эхийн хүүхэд сайн сурлагатай байжээ.

3. Өглөөний хоол заавал идүүлэх
Зөв амьдралын хэв маягт сургах хэрэгтэй. Өглөө бүр өглөөний хоол цай бэлтгэж өгсөнөөр өглөө эрт сэрж, орой эрт унтаж хэвших юм. Мөн тоглоом тоглох цаг болон интернет хэрэглэх цагийг ч зөв зохицуулж цаг баримталдаг болгон сургах хэрэгтэй.

4. Ном уншуулах
Ном, сонин унших нь хүүхдийн сурлагатай нарийн нягт холбоотой байдаг. Уншсан номных нь тухай ярилцах, бага байхад нь зурагтай ном уншиж өгдөг байсан эцэг эхийн хүүхдийн сурлага сайн байдаг ажээ.

5. Номын сан, галлерей, музей рүү дагуулж явах
Сард нэг удаа номын сан рүү хүүхдээ дагуулж явдаг гэр бүлээс явдаггүй гэр бүлийн хүүхдийн сурлага 30%-аар муу байдаг байна. Зөвхөн ном уншуулах биш хамт явах нь чухал юм.

6. Хүүхэдтэйгээ ярилцах
Өдрийг хэрхэн өнгөрөөсөн тухай, шинэ мэдээний тухай, ирээдүйн мэргэжлийнх нь тухай ярилцах зэрэг нь сурлагад хүчтэй нөлөөлдөг байна. Хүүхдийг бага ангид байхад нь идэвхитэй харилцаж байх хэрэгтэй гэдэг үр дүнд хүрчээ.

Эх сурвалж:
TheHuffingtonPostJapan
http://www.huffingtonpost.jp/2014/04/16/child-education_n_5163745.html?utm_hp_ref=japan-lifestyle

Тайёо Гифт ХХК-ын хамт олон
99449310, 88559310
info@taiyogift.mn
WWW.TAIYOGIFT.MN

Нийтэлсэн : Хуугий | Уншсан (146) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

Эрэгтэй, эмэгтэй хүүхдийн аль нь ухаантай вэ ?

2014-04-13 02:53:15

Эрэгтэй, эмэгтэй хүүхдийн аль нь ухаантай вэ ?

Дээр үед хүүхдийн оюун ухаан хүйснээс нь шалтгаалдаг гэлцдэг байсан.Тийм учраас ямар чхамаагүй арга хэрэглэн хүү төрүүлэхийг хичээдэг байсан.Харин охинг үгүй байсан.Одоо ч ялгаагүй хүүг хүсэмжилсэн хэвээр.үүний тулд хүүхнүүд тусгайлан диет барьж, боломжит өдрийг тоолж өөрсөндөө янз бүрийн асуудал нэмдэг.

   Энэ бүхэн хэнд хэрэгтэй гэж ? Хүүхдийн оюун ухаан хүйсний ялгаанаас бус харин өвлөж авсан ген болон эцэг эхийн хүмүүжлээс гол төлөв шалтгаалж байна гэж эрдэмтэд үзэж байна.

Хөвгүүд охидоос илүү ухаантай юу ? аль асвэл эсрэгээрээ юу ? энэ нь юутай холбоотой вэ ?

Яах аргагүй хүүхдийн хүмүүжил ухаан бодол төлөвшихөд гол үүрэг гүйцэтгэж байна.хэрэв эцэг эхчүүд бүх талаас нь хүүхдүүдээ хөгжүүлэх юм бол маш өндөр амжилт үзүүлж байна.Зарим нэгэн зүйл дээр охидууд хөвгүүдээс хоцрохгүй, зарим зүйл дээр илүү ур чадвартай байгаа.

 Хэл яриа.1,5настай охин 50 гаруй үг хэллэгтэй байхад, жижиг залуус маань энэхүү үг хэллэгийг 2настай эсвэл түүнээс хойш хэлж сурах жишээтэй.Дүрмийн дагуу охидууд сайн уншиж сурдаг, үргэлж хэл ярьж байдаг, хэцүү урт өгүүлбэрийг сайн хэлдэг.Сургуульд сурч байхад  гадаад хэл болон уран зохиолдоо хөвгүүдийг бодвол охид илүү сайн байдаг.

  Ерөнхий хөгжил. Хөвгүүдийн ихэвчлэн бага тархины хөгжил арай удаан байдаг тул тэд арай сахилга батаар тааруу, хөдөлгөөнтэй байдаг.Тийм учраас мэргэжилтэнгүүд эрэгтэй хүүхдийг  3нас хүрэхээс өмнө цэцэрлэгт өгөхгүй байхыг , сургуульд 7гас хүрэхээс нь өмнө өгөхгүй байхыг зөвлөдөг.Мөн төгсөх ангид ирэхэд нэмэлт хичээл, давтлаганд явуулвал илүү үр дүнтэй гэж зөвлөдөг.

Та хөвгүүд маант байнга охидоос хоцорч байна гэж битгий бодоорой, өсвөр насандаа хөвгүүд маань цоолон гарч, бүр онц сурлагатан болдог шүү.

Ажиллах чадвар : Бага ангий ямар ч багш охид хөдгүүдээс илүү анхааралтай байдаг гэж хэлнэ.рөвгүүдэд хичээлийн сэдвийг ойлгуулахад уддаг, тэд нэг зүйл дээр удаан тогтож чаддаггүй. Мэдээж охидууд маань автоиатаар бүхнийг цээжилдэг, шалгуулсныхаа дараа амархан мартдаг.Харин хөвгүүд маань бүх талаас, жижигчлэн үзэж сурах хандлагатай.

  Охид хөвгүүдийн маань гол сэтгэл зүйн ялгаа бол жижиг залуус маант илүү хөдөлгөөнтэй,  бүх зүйлийг мэдэх сонирхолтой, бүх зүйлийг ухаж түнхэхийг хүсэмжилдэг.Охидууд маань бэлэн болсон загвар,зааврын дагуу ажиллах сонирхолтой, судлах шинжлэх тал дээр арай сул.

   Тоо бодлого.Алгебр болон геометрийг хөвгүүд арай илүү бодож чаддаг.Харин гадаад хэл, уран зохиол охидуудад илүү хялбар байдаг.Ихэнх туршилтууд үүнийг баталж байдаг.

Хийсвэр бодол.Бүх л өрөх барих, засах тал дээр хөвгүүд илүү байдаг.

Гоц ухаан. ухаан талдаа охидууд маань дундаж түвшинд байдаг бол нэг бол өндөо иүвшинд нэг бол доор түвшинд хөвгүүд байлаг, ихэнхдээ доод түвшингийн илүү байдаг.

Тэгэхээр хүүхдийн хүйс нь бие биенээсээ тийм зүйл дээр илүү гэхэд хэцүү.Эсрэгээрээ бид бие биенээ харилцан нөхөж байдаг.Сүүлийн жилүүдэд хүйсний ахрилцан бие биеэндээ шингэх үйл явц болж байгаа, эмэгтэйчүүд голдуу эрэгтэй хүний үүрэг хүлээж, эрэгтэй хүнд зохицсон мэргэжил эзэмшиж, мөн эрэгтэйчүүд дээр тйим тохиолдол  болж байгаа. Одоо үед эрэгтэй хүн – гэрийн эзэгтэй дүрд орж, харин эмэгтэй хүн карьер хөөж, гэр бүлээ тэжээж байна.

Тийм болохоор хүүхдээ дээр үеэс уламжлагдан ирсэн ярианаас болж хүмүүжүүлэх шаардлагагүй. Хэрэв эрэгтэй хүүхэд хүүхэлдэйгээр тоглож байвал, тэрбээр ирээдүйд хүүхэдтэй болно гэдгийг нь бодолцоорой, харин хөлбөмбөг сонирхдог охид байвал ирээдүйн дэлхийн аварга болох ч юм билүү гэж бодоорой.Гэхдээ энэхүү бодол нь түүний хүйсний байдлыг үгүйсгэх асуудал биш үү.Харин эсрэгээрээ өнөөгийн байдлын шаардлага болон эрэгтэй, эмэгтэй хүүхэд ер нь ямар байвао зохистой 2-н дундажийг сайн барих хэрэгтэй.

Охин хүүхдийг эмэгтэй хүнд байдаг / уян зөөлөн ааш, даруу төлөв байдал, тэвчээртэй / чанруудыг шингээж хүмүүжүүлэх харин хөвгүүдэд / шмйдэмгий, хөдөлгөөнтэй / чанруудыг дөхүү хөгжүүлэх хэрэгтэй.Эрэгтэй хүүхдэд мундаг булчинглаг биенээс гадна хүнтэй, өрсөлдөгчтэйгээ хэл амаа ололцдог байх зан чанрыг төлөвшүүлэх.Тийм учраас хүүхдийнхээ хүсэл сонирхлыг татсан орчин руу зөвхөн анхааралаа хандуулахгүй байх.Хөвгүүдэд гадаад хэлний мэдлэгэ, сэтгэл зүйн мэдлэгэ мөн илтгэл тавих чадвартай байх нэмэр тустай.Охидууд тоо бодлого, физик, хими зэрэг мэдлэгэ хэрэг болно.

Хүүхэддээ ном уншиж дадалд сургах, ингэснээр ухаан тэлэх, санамж өндөртэй болох, хийсвэр сэтгэлгээ, юмыг бодох чавдар хөгждөг.Ялангуяа эрэгтэй хүүхэд бол түүнтэй уншсан номных нь талаар ярилцах нь хэл яриа хөгжих, өөрийн хүсэл, сэтгэл, дотор талаа гаргаж сурахад нь нэн ач холбогдолтой.

www.facebook.com/Indigo-Кids- с авав

 

 

 

 

Нийтэлсэн : Хуугий | Уншсан (172) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

Хүүхдийг хэрхэн өвдөх дургүй болгож хүмүүжүүлэх вэ ?

2013-12-27 15:21:15

Хүүхдүүд яагаад өвдөх дуртай байдаг вэ? Энд бид хамгийн их тохиолддог – нус нь гоожин халуурах, хоолой өвдөх мэтийн айхтар бус өвчний тухай ярьж байна. Зарим хүүхэд ойр ойрхон өвчлөмтгөй болсон байдаг. Яагаа ч үгүй байхад шүү. Үүнд олон шалтгаан байж болох ч өвчилсөн хүүхэддээ хандах эцэг эхчүүдийн буруу хандлага ихээхэн нөлөөлдөг юм. Дэлгэрэнгүй авч үзье.

Ихэнхи тохиолдолд юу болдгийг саная: хүүхэд бүлээрээд эхлэнгүүт эцэг эх, эмээ өвөө нь эрхлүүлэн, дуу хоолой нь ч өөрчлөгдөн, санаа тавьсан, хайрласан өнгөтэй болоод ирдэг. Тэгээд чихэр жимс амттан авч өгөөд хүссэн бүхнийг нь ямар ч хориг тавихгүй хийлгүүлж, ёстой нэг эрхлүүлж өгдөг. Хүүхэд уурлан уцаарлах, худлаа уйлахад нь улам их хайр, санаа тавилт, тоглоом зэргээр хариу барина.  Хүүхэд энэ бүхнээс юуг сайтар ойлгож авах вэ? Өвдөх их сайхан, их ашигтай юм байна гэж ойлгоно. Эрүүл болох ямар тэмүүлэл байх вэ дээ, тэгэхээр? Өвчний тусламжтайгаар өчнөөн сайхан болоод баяр баясгалан авчирдаг зүйлсийг хүртэж болох юм чинь – аль болох ойр ойрхон өвдөх хэрэгтэй юм биш үү? Ээж аавынхаа анхаарлын төвд байж хайранд нь умбах – бас нэгэн, өвчин туссаны ашиг, үнэхээрийн таатай зүйл. Дээрээс нь, өөртөө оногддог үүрэгт ажлаас мултарна. Сургуулийн өмнөх насны хүүхэд бол тоглоомоо тарааж хаяад хураахгүй байх эрхтэй, том хүүхэд бол сургуульдаа явахгүй, хичээл даалгавар хийхгүй, ТВ үзээд, компьютер тоглоод... Ийм жаргалаас хэн татгалзах юм бэ? Энэ бүх жаргалыг авчирдаг юм нь – өвчин байх нь ! Хамгийн аюултай нь, энэ ойлголт зарим хүүхдийн бие болоод сэтгэлд нь гүн сууж өгдөг.

Өвчин гэдэг чинь ээж аавыгаа хүссэнээрээ удирдах хэрэгсэл юм байна гэж бас ойлгоно. Ээж аав нь хүүхэддээ “ийм тоглоом” тоглохыг нь зөвшөөрөн, түүнд нь оролцож байваас – хүүхдээ өвдөмтгэй болгоно, маш энгийн логик ! Хүүхэд эрүүл байгаа үед эцэг эх өөрсдийнхөө ажил хэргийг амжуулан, хүүхэддээ тийм ч их анхаарал тавьдаггүй. Хүүхэд өөрөө тоглодгоороо тоглоод л байж байдаг, нэг их анхаарал халамж шаардахгүй. Ямар ч жижигхэн хүүхэд зөн совингийнхоо түвшинд, эцэг эхээ өөрийгөө тойруулан эргэлдүүлэх амархан юм байна – өвдөх л хэрэгтэй гэдгийг ойлгодог.

Одоо яах вэ?

Хүүхэддээ эрүүл үед нь илүү их анхаарал хайраа илэрхийлж  байх. Өвдсөн үед нь харин нялуурахгүй байх. Таны халамж зөвхөн ажил хэрэгч байдлаар илрэх ёстой. Өвдсөн хүүхдийг халамжилна гэдэг нь түүнийг эмчлэх гэсэн үг бус уу? Яг үүнийгээ л хий.

- Миний хүү өвдчихсөн юм чинь эмчийн хэлснийг яг биелүүлэх хэрэгтэй. Эмч хамарт  чинь эм дусаа гэсэн, нуруунд чинь горчичник тавь гэсэн, хөлийг чинь халуун усанд дүр гэсэн гэх мэтийн хүүхдийн дургүй бүх эмчилгээг нэгд нэгэнгүй хийж эхлэх.

- Эмч чамайг ТВ үзэж, компьютер тоглож болохгүй гэсэн, орондоо байнга хэвт гэсэн... Миний хүү сургуульдаа явахгүй байгаа юм чинь хичээл дээрээ үзсэн сэдвүүдийг ангийнхнаасаа асуу, биеэ гайгүй болохоор нөхөж хийхгүй бол болохгүй... Чихэр амттан идэж болохгүй гэсэн, нимбэг, зөгийн балтай цай л ахиухан уу гэсэн...

Тэгээд их чухал царай гарган эмчлэн халамжилж, өвчтөний дэглэмний биелэлтэнд хатуу хяналт тавих хэрэгтэй.

Ингэвээс, хүүхэд ойлгоно: өвдөх ёстой муухай юм байна, цэцэрлэгтээ, сургуульдаа явж найзуудтайгаа тоглож байсан нь хамаагүй дээр юм байна !

Харин, өвчин нь эдгэрч эхлэнгүүт нь царайндаа баяр баясгалан гийгүүлж, “Миний хүү ёстой сайн байна, эмчилгээгээ сайн хийлгээд эрүүл болж байна, ээж нь их баярлаж байна, хүүгээ эрүүл байлгах ямар дуртай гэж санана?” гэх мэтээр ярин халамжлах хэрэгтэй юм.

Харамсалтай нь, ихэнхи эцэг эхчүүд ингэж, хүүхдээ эрүүл байх тэмүүллээр хүмүүжүүлдэггүй. Харин, миний мэддэг хэд хэдэн айл хүүхдээ өвдөхөд зөв реакц үзүүлж, эрүүл байх нь хичнээн ашигтай сайхан гэдгийг ойлгуулж чадаад байгаа. Хүүхдийн дотоод ухамсар нь “эрүүл байхыг хүсч байна” гэдгийг нь хүлээж авснаар бие организмд нь өвдөхгүй байх “даалгавар” өгдөг гэсэн үг. Мөн үүн дээр нэмээд, спорт биеийн тамираар хичээллүүлэх, амьдралыг эерэг сайхнаар хардаг болоход нь туслах хэрэгтэй. Ингэж чадваас, үр хүүхэд тань эрүүл өсч бойжин, танай гэр бүл аз жаргалтай байх болно.

Виталий Пичугин.

Орчуулсан Ё. Одончимэг, www.orosshkolton.mn

Нийтэлсэн : Хуугий | Уншсан (93) | Сэтгэгдэл ( 1 ) | Дэлгэрэнгүй

Хүүхдээ хариуцлагатай хүн болгож хүмүүжүүлье гэвэл

2013-11-22 10:46:35

                                                                                                                                                                                                                             Хүүхдээ хариуцлагатай хүн болгож хүмүүжүүлье гэвэл                                                                                                                               Эцэг эх бүр хүүхдээ ухамсартай, хариуцлагатай хүн болоосой гэж хүсдэг. Тэгвэл хүүхдээ бага байхаас нь хариуцлага суулгаж хүмүүжүүлэх хэрэгтэй. Хариуцлага гэдэг ойлголтийг том хүнд л хамааруулж бодох нь буруу. Энэ зан чанарыг хүүхэд бага насандаа олж авдаг юм.

Хариуцлага гэдэг нь хүн өөртөө оногдсон үүрэг даалгаврыг биелүүлэх явцдаа хийж байгаа үйлдлээ бүрэн ухамсарлаж, үйл ажиллагаанаасаа гарах бурууг өөртөө үүрэн хүлээх чадвар билээ. Хариуцлагатай хүн хийж байгаа үйлдлийнхээ шалтгааныг өөртэйгээ холбон ухамсарладаг, амьдралдаа хийж байгаа өөрчлөлтүүдээ өөрөө санаачилдаг, үүнийхээ үр дагаварыг хүлээн хариуцахад бэлэн байдаг.

Хариуцлагатай байхын тулд хүүхэд тань “намайг яавал ээж аав дуртай байх вэ, юу хийвэл дургүйцэх вэ” гэдгээ мэдэж, өөрийнхөө үйлдлийн үр дагаварыг таамаглаж чаддаг байх ёстой. Жижигхэн хүүхэд үүнд бүрэн бэлэн байж чадахгүй нь ойлгомжтой. Тэрээр томчуудын дүрэм дэг жаягийг аажим аажимаар ойлгон мэдэрдэг бөгөөд энэ мэдлэг нь түүний ирээдүйн хариуцлагатай зан байдлын үндэс суурь болдог. Харин эцэг эхүүд тэр болгон үүнийг ойлгодоггүй бөгөөд хүүхэд бол жижигхэн биетэй “том хүн”, бүхнийг ойлгож мэдэж байгаа, зүгээр л тэгэхээс тэгэх гэж, эсвэл залхуурсандаа “маяглаад байна” гэж бодон хэрээс нь хэтэрсэн зүйлийг нэхэх нь олонтаа.

Хүүхдэд хариуцлага суулгаж хүмүүжүүлж эхлэх хамгийн тохиромжтой нас бол 3 – 3,5 насны үе. Энэ үед хүүхдэд үүрүүлж болох хэдэн хэдэн хариуцлага бий болсон байдаг: өөрийнхөө тоглоомнуудыг хариуцах /”өөрөө алга хийсэн юм чинь – өөрөө хайж ол” г.м./, энгийн ажлыг хариуцуулах /хооллохын өмнө гэр бүлийн бүх гишүүдэд халбага сэрээг нь тавьсан байх г.м./. Мэдээж, хамаагүй олон зүйл хариуцуулах хэрэггүй, бага багаар үүргийг нь нэмэхэд болно. Энэ насны хүүхдүүд цэцэрлэгт явдаг болохоор тэнд нь ч тодорхой хариуцлага оногддог: өөрийнхөө эд зүйлийг харж хариуцах, нийтийн тоглоомтой харьцах хариуцлага, цэцэрлэгийн дүрэм журмыг биелүүлэх г.м. Хэрэв хүүхэд тань цэцэрлэгт явдаггүй бол эцэг эх та хүүхэддээ заавал тодорхой үүрэг хариуцлага даалгах шаардлагатай. “Нялх амьтан” гээд өөрт нь хамаатай жижиг зүйлсийг хариуцуулахгүй байвал хүүхэд тань дандаа хүнээр хөтлүүлээд сурчихна, тийм хүн болж өснө. Энэ насны хүүхдүүд хүний ба өөрийнхөө явдал үйлдлийг үр дагавараар нь л дүгнэдэг гэдгийг тэмдэглэн хэлэх хэрэгтэй. Тиймээс, гаднаас нь харахад зөв үйлдэл хүүхдэд хожил биш, хожигдол авчрах юм бол энэ үйлдэл хүүхдэд төлөвшиж үлддэггүйг анхаараарай.

5 – 7 насандаа хүүхэд арай хариуцлагатай болдог бөгөөд ихэнхи тохиолдолд зөв буруу үйлдлийг ялгаж салган ухамсарлах чадвартай байдаг. Мөн үйлдлийг зөвхөн үр дагавараар нь бус, тухайн хүн ямар дотоод шалтгаанаар тухайн үйлдлийг хийж байгааг дүгнэж сурч эхэлдэг. Чухам энэ, өөрийн болон бусдын үйлдлийн дотоод шалтгааныг ойлгон хэлбэржүүлэх чадвар нь түүний ирээдүйн хариуцлагын үндэс суурь болж өгдөг. Энэ чадвар зарим хүүхдэд 5 – 7 насанд хөгжиж эхэлдэг бол, заримд нь 10 – 11 насанд нь л хөгжиж эхэлдэг. Сургуулийн өмнөх насны хүүхдээс хэтэрхий их хариуцлага нэхэж болохгүй. Өдий насны хүүхэд өөрийн хүрээний хариуцлагатай байхад л болно: хувийн эд зүйлс, тоглоомтой нь холбоотой хариуцлага, өөрийн гаднах байдлаа хариуцах, хүний эд зүйл болон байгальд ариг гамтай хандахын чухлыг ойлгож байх, өөрийнхөө эрүүл мэндэд өөрөө хариуцлагатай хандаж байх хэрэгтэй гэдгийг ойлгож эхлэх г.м. Энэ бүхэн мэдээж том хүний түвшинд байж чадахгүй. Энэ ойлголтууд хүүхдэд дөнгөж сууж эхэлж байгаа учраас алдаа гарах нь зүй хэрэг.

Том хүний түвшний хариуцлагад хүүхэд бүр өөрийн насандаа хүрдэг. Зарим нь 17 – 18 насандаа хүрдэг ч, ихэнхи нь бараг 25 нас хүрч байж хүрдэг. Чухам энэ үед л өөрийнхөө амьдралыг өөрөө хариуцах ёстой гэдгээ бүрэн ухамсарлана. Харин зарим хүмүүс 30 гарсан хойноо ч хариуцлагаас бултан зугтсан хэвээр байдаг. Хүүхдээ ийм хариуцлагагүй нэгэн болгохгүйн тулд яавал зохилтой вэ?

Хүүхдээ ухаалаг шийдвэр гаргадаг, өөрийнхөө хэрэг явдлыг хариуцдаг, өөртөө болон бусдад халамжтай ханддаг болгож  сургахаасаа өмнө, юун түрүүнд эцэг эхчүүд өөртөө хариуцлага хэмээх зүйлийг төлөвшүүлэх хэрэгтэй. Ихэнхи хүмүүс эцэг эх болсноо ухамсарлаж, хүүхдийнхээ төлөө хариуцлага хүлээх ёстой гэдгээ ойлгож ухаарснаар өөрийн эрхгүй хариуцлагатай байж эхэлдэг. Үүнийг ухаарсан эцэг эх хүүхдийнхээ оюуны болон бие бялдрын хөгжлийн төлөө санаа зовж хүүхэддээ хэрэгтэй зүйлийг чухалчлан хийнэ. Хүүхэд нялх байхад ээж нь хүүхдийнхээ өмнөөс сонголт хийдэг ч, хүүхэд тань таны үйлдлийг байнга ажиж, сурч байдаг учраас том болохоороо таныг дуурайх болно.

Хүүхэддээ хариуцлагатай хандахын тулд өөрийнхөө дотоод дуу хоолойг сонсох, өөрийгөө хүүхдийнхээ оронд тавьж бодох хэрэгтэй юм. Хүүхэд тань шинэ хамт олон дунд ороод, эсвэл хийж байгаа зүйл нь түүнд таалагдахгүй, сэтгэл санаа нь тухгүй байгаа юм шиг танд санагдвал бодоод ч хэрэггүй, хүүхэддээ тусал, өөрөө юу хүсэж байгааг нь асуугаад тэр зүйлд нь сурга. Хүүхэд тань том болоод таны үлгэрээр бусдад туслах дуртай болно.

Хүүхдээ элдэв эвгүй зүйлээс хамгаалах тэмүүлэл бол хариуцлагатай эцэг эхийн шинж тэмдэг. Замын уулзвар дээр очоод та хүүхэддээ “ээжийнхээ гараас сайн бариарай” гэж хэлдэг. Ганцааранг нь гадуур явуулдаггүй. Харин хэт халамжилж хэрэггүй: хүүхдийг хэдий чинээ хамгаалан халамжилна – том хүн болоод  төдий чинээ эмзэг, бие дааж амьдрах чадваргүй болно.

Хүүхдээ бусадтай муудалцан маргаж байгаа үед нь эвтэйхэн оролцож тохиролцоонд хүрэх арга замыг тодорхой жишээн дээр үзүүлж зааж өгвөл маргагч талуудад, асуудлыг ийнхүү амархан шийдэх гарц маш их таалагдана. Хожим нь, хүүхэд тань хэрүүл маргаанаас ээж аав шигээ ухаалгаар зайлахыг хичээдэг болно.

Чухамхүү та л хүүхэддээ эрүүл мэндээ хэрхэн хамгаалахыг зааж өгөх ёстой. Тэгвэл хүүхэд тань том болсон хойноо танаар хэлүүлэлгүй, энэ тал дээр өөрөө өөртөө хариуцлагатай байх юм. Шүдний эмчид очихоор явах замдаа шүдээ үе үе үзүүлж байхын ач холбогдлыг тайлбарлаж яриад, эмчид үзүүлээд харих замдаа дэлгүүрээр орж өөрөөр нь шүдний сойз сонгуулбал хүүхэд дуртайяа шүдээ угаадаг болж, шүднийхээ эрүүл мэндийн асуудлыг өөртөө хариуцаж эхэлнэ. Бидний тусламжтайгаар л шүд маань эрүүл, бөх бат байдаг гэдгийг ойлгуулан тайлбарлаж өгөх хэрэгтэй.

Хариуцлагатай хүн болж өсөхийн тулд, амьдралд ялалт ч байдаг, ялагдал ч байдаг гэдгийг багаасаа мэдэж авах ёстой. Ихэнхи эцэг эх хүүхэдтэйгээ ямар нэгэн тоглоом тоглохдоо албаар хожигдож, шагнал бооцоог хүүхэддээ шударга бусаар өгөөд байдаг. Ялангуяа хүүхэд нь хожигдохоороо уурлаж уцаарладаг, сэтгэлээр унадаг зантай бол. Яахав, хүүхэд тэр үедээ баярлана, харин энэ тактикийн хор уршиг нь хүүхдийн нэг удаагийн баяр баясгалантай зүйрлэшгүй их байдаг. Ийм байдлаар бол хүүхэд тань хэзээ ч бүтэлгүйтлээ эрүүл ухаанаар хүлээж авч сурахгүй, тэгэхээр бэрхшээлийг даван туулж сурахгүй гэсэн үг. Эцэг эх та өөрийнхөө амжилтыг хүүхдээсээ нуулгүй бахдан баярлаж байвал хүүхэд тань бодит амьдралд хэн ч ялагч болж болох юм байна, зөвхөн би л ялж байх ёсгүй юм байна гэж  ойлгож авна.

Хүүхэд тань ямар нэг зүйлийн төлөө хариуцлага хүлээх гэж хүсвэл түүнд битгий саад болоорой. Алхам алхмаар хүүхэддээ хариуцлага суулгаж хүмүүжүүлсэн таны зүтгэл талаар болохгүй гэдэгт итгээрэй.

Хүүхдийн хариуцлага бидний өгөх хайраас эхэлдэг юм шүү. Эцэг эхийнхээ хайр халамжаар дамжуулан өөрийнхөө цаглашгүй үнэ цэнийг мэдэрч өссөн хүн бусдыг хайрлан халамжлах сэтгэлтэй, хариуцлагатай хүн болдог учиртай. Бусдын үнэ цэнийг хүлээн зөвшөөрөхийн тулд өөрийнхөө үнэ цэнийг мэдэрсэн байх ёстой юм. Эндээс л халамж, энэрэнгүй сэтгэл, хариуцлага, бусадтай хамтран ажиллах хүсэл болоод чадвар, хүлээсэн үүргээ биелүүлэх ухамсар болоод хүсэл төрдөг билээ.

Орчуулсан Ё. Одончимэг, www.orosshkolton.mn-с авав

Нийтэлсэн : Хуугий | Уншсан (209) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

Эцэг эхтэйгээ хамт өссөн хүүхэд илүү ухаантай болж төлөвшдөг

2013-09-19 14:50:23

Канадын “Calgary” Их сургуулийн эрдэмтэдийн хийсэн шинэ судалгаагаар эцэг эх нь хамтдаа өсгөсөн хүүхэд ганц биеээр өсгөсөн хүүхдийг бодвол илүү ухаантай байдгыг баталжээ.

Эрдэмтэд эцэг, эх хамтдаа хүүхдээ өсгөх нь хүүхдийнхээ тархины эсийг хөгжүүлэхэд ихээхэн хувь нэмрээ оруулдаг гэдгийг олж нээжээ.

Гэхдээ энэ үр дүн нь хүүхдийн хүйсээс шалтгаалж өөр өөр байдаг гэнэ.

Эцэг, эхтэйгээ хамт байгаа эрэгтэй хүүхэд ой санамж сайтай байхаас гадна ямар нэгэн үүрэг хариуцлагыг сайтар ухаарсан нэгэн болж төлөвшдөг аж.

Харин эсрэгээрээ охидууд эцэг эхтэйгээ хамт байхад нээлттэй, хүнтэй харилцах ур чадварыг илүүтэй эзэмшдэг гэжээ.

Эцэг, эхтэйгээ хамт байгаа хүүхэд өнчин хүүхдийг бодвол илүү анхаарал, тогтвор сууршилтай болж хүмүүждэг гэнэ.

 www.yanaa.mn-с авав

Нийтэлсэн : Хуугий | Уншсан (84) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

ХҮҮХЭД ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХ ЭЕРЭГ АРГУУД

2013-07-24 14:27:59

Хүүхдээ сайн хүн болгохын тулд та бид:

1.      Хүүхэддээ мэдрэмжээ таньж, илэрхийлэхэд нь тусалцгаая.

2.      Хүүхдээ магтан сайшаацгаая

3.      Хүүхдийнхээ өөрийн үнэлэмжийг дээшлүүлцгээе

4.      Хүүхдийнхээ бие даасан байдлыг дэмжицгээе

5.      Хүүхэдтэйгээ хамтран ажиллацгаая

6.      Хүүхдээ бие махбодын шийтгэл хэрэглэхгүй хүмүүжүүлцгээе.

I БҮЛЭГ – Хүүхэддээ мэдрэмжээ таньж, илэрхийлэхэд нь тусалцгаая.

“Хүүхдэд өөийн гэсэн харах, бодох, мэдрэх чадвар бий. Түүнийг нь

өөрсдийнхөө чадвараар солих гэж оролдох шиг мулгуу явдал үгүй. Жан Жак Руссо

Хүн бүр л хүүхдээ САЙН хүн болоосой гэж хүсдэг. Өөртөө итргэлтэй, бие даасан, ээж аавдаа энэрэлтэй, өндөр боловсролтой, сайхан ажилтай гээд л маш олон зүйлийг ыид хүүхдээсээ хүсэн хүлээдэг.

Хүн бүр өөрийнхөөрөө аливаад ханддаг. Энэ нь тэдний мэдрэмжтэй холбоотой. Тэгвэл энэ мэдрэмж гэдэг зүйл хүүхдийн хүмүүжлийн суурь юм. Та хүүхдээ ойлгож, түүнтэй ойр дотно харилцаатай байхын тулд хамгийн түрүүнд юу мэдэрч байгааг нь өөрт нь ойлгуулж, мэдрэмжээ илэрхийлэхэд нь тусалж, түүнийг нь хуваалцах хэрэгтэй.

Тэгвэл мэдрэмж гэж юу вэ?

Мэдрэмж гэдэг нь хүн ямар нэгэн зүйлийн хүртэхүйн эрхтнүүдийн тусламжтайгаар хүлээн авч тусгахыг хэлдэг. Тэрээр энэхүү мэдрэмжийнхээ тусгалыг таниад, сэтгэл хөдлөлөөрөө хариу илэрхийлдэг. Уурлах, уйтгарлах, баярлах, гомдох, ичих, бахархах, хайрлах, эргэлзэх гээд бүгд л хүний мэдрэмжийн илэрхийлэл юм. Хүн бүр аливааг өөр, өөрийнхөөрөө мэдэрдэг. Жишээлбэл, би даарч байхад, хүүхэд минь халууцах, надад инээдтэй байхад түүний дургүй хүрч байх гэх мэт. Үүнээс харахад мэдрэмж нь эерэг, сөрөг гэсэн хоёр янз байдаг. Сөрөг мэдрэмж нь хүүхдийн хөгжил, төлөвшилд муугаар нөлөөлдөг.

Сөрөг мэдрэмжээ эерэг болгохын тулд тэдний мэдрэмжийг хүлээн зөвшөөрч байх хэрэгтэй. Эцэг эх, хүүхдийн хооронд үүсдэг зарим нэг үл ойлголцлын  шалтгаан нь эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ мэдрэмжийг ойлгож хүлээн авдаггүйд оршино.

Тулгараад байгаа бэрхшээл эсвэл баяр баяслаа бусадтай хуваалцсанаар хүүхдийн сэтгэл хөнгөрч, тухайн зүйлийнхээ учрыг олоод, даваг туулах чадвартай болдог. Харин мэдрэмжийг нь дээрхийн адил байнга үгүйсгэх нь аливааг ухааран ойлгох боломжийг нь хааж, сэтгэл санаа, зан байдалд нь сөргөөр нөлөөлдөг.

Хүүхдийнхээ юу мэдэрч байгааг адилхан мэдрэх гэж оролдоод үз. Үүний тулд тэднийг тэвчээртэй сонсох хэрэгтэй. Бид хүүхдийнхээ мэдрэмжийг ойлгохын тулд доорх аргуудыг хэрэглэх хэрэгтэй.

1.      Хүүхдээ анхааралтай сонс.

2.      Тэдний мэдрэмжийг хуваалц.

3.      Тэдэнд мөрөөдөх боломж олго.

II БҮЛЭГ – Хүүхдээ махтан сайшаацгаая

Урамшуулж хүлээн зөвшөөрөгдсөн орчинд өссөн хүүхэд байнга

шүүмжлэгдэн өссөн хүүхдээс илүү их амжилтанд хүрч аз жаргалтай амьдардаг.

Жозер Жубер

Манай Монголчууд “Хайр нь дотроо хал нь гаднаа”, “Магтах үгийн далд нь зэмлэх үгийн ил нь сайхан”зэрэг зүйл үгсийг хүүхдийнхээ хүмүүжилд ихээр хэргэлж ирсэн. Иймтээ ч бид хүүхэддээ сайхан үгийг хэлж магтан сайшаах нь цөөхөн байдаг.

Гэтэл үнэн хэрэгтэй аав ээжийнхээ хайрыг байнга мэдэрч, тэднээсээ өөрийн сайн зан чанаруудынхаа талаар сонсож өссөн хүүхэд өөрийнхөө тухай өөдрөг сэтгэгдэлтэй, болдог тул амьдралд тохиолдох ариваа бэрхшээлүүдийг даван туулах чадвар сайтаа, бусдыг бодвол өмнө илүү өндөр зорилго тавин, түүндээ хүрэхийн төлөө тэмцэж сурдаг. Иймээс хүүхдийн магтан сайшаах нь маш чухал юм.

Хүүхдээ магтахдаа доорх зүйлд анхаарах ёстой. Үүнд:

1.      Өөрийнхөө юу олж харсанаа дүрслэн магтах

2.      Өөрийнхаа юу мэдэрч байгааг дүрслэн магтах

3.      Хүүхдийн зан байдлыг тодорхой үг, өгүүлбэрээр хэлэх

Мөн хүүхдээ магтахдаа дараах зүйлсийг анхаарах хэрэгтэй

  • Магтаалыг хүүхдийнхээ нас, аливааг хийж чадах чадварт нь тохируулан хэлэх хэрэгтэй
  • Өмнө болсон бүтэлгүй явдлыг эргэн сануулсан магтаал сайшаал хэлж болохгүй
  • Хэтэрхий хөөргөн магтах нь хүүхдийг өөрөө өөрийгөө хөгжүүлэхэд нь садаа болдог талтай.
  • Хүүхэддээ магтаалыг цагийг нь олж, хэрэгтэй үед нь л хэлэх хэрэгтэй.
  • Магтахдаа материаллаг хэлбэрийн шагналыг хэтрүүлж болохгүй

III БҮЛЭГ – Хүүхдийнхээ өөрийн үнэлэмжийг дээшлүүлцгээе

Мөн чанарыг өөрчилж болохгүй, харин зан араншингийн янз бүрийн

онцлогийг сайн тийш нь залаж чиглүүлж болно. Үүнд л сурган хүмүүжүүлэх

ухааны аугаа их нууц, аугаа их зорилт оршдог юм.

Жорж Санд

Манай ихэнх эцэг эх хүүхдүүдтэйгээ чөлөөтэй ярилцаж, түүнд хайртайгаа шууд хэлж, хэрэв өөрөө буруутай бол түүнээс уучлалт гуйж, сайн үйл хийхэд нь баярласнаа илэрхийлж тэр бүр чаддаггүй. Харин өндөр хөгжилтэй орнуудын киноноос эцэг эх, хүүхдийн хоорондын харилцаа ямар чөлөөтэй, илэн далангуй байгааг хараад гайхацгаадаг. Зарим нь бүр “замбараагүй, даруулгагүй” гэж шүүмжилдэг. Гэтэл ийм байх нь хүүхдийг өөрийгөө хайрлаж хүндэлдэг, үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлдэг, хэнээс ч хараат бус бие даасан, хариуцлагатай бие хүн болон төлөвших суурийг тавьдаг байна.

Та хүүхдийнхээ дутагдлыг хэлэхдээ төрөл бүрийн нэр хоч өгч, санаатай болон санамсаргүй янз бүрээр хэлдэг бол хүүхэд тань өөрийнхөө талаар сөрөг бодолтой, өөрийн нь үнэлэмж доогуур болон төлөвшиж байгааг анзаарсан уу? Тйим бол айх хэрэггүй, үүнийгээ засах боломж танд бий. Энэ хэцүү байдлаас өөрийгөө болон хүүхдээ хэрхэн гаргах тухай бяцхан зөвөлгөө бид энэ бүлэгт орууллаа.

1.      Өөрийнхөө талаар буруу төсөөлөлтэй болсон хүүхдэд урам хайрлан бодлыг нь өөрчил

2.      Хүүхдийнхээ талаар сайн сайхан зүйл боддог гэдгээ санаандгүй мэтээр сонсго.

3.      Хүүхдийнхээ хүсэлд боломж олго

4.      Хүүхэддээ бага насанд нь тохиолдсон сайн сайхан зүйлсээс ярьж өг

5.      Хүүхэд тань дураараа аашлаад байвал та түүнд өөрийнхөө үзэл бодлыг хэрхэн илэрхийлэх вэ? Ийм үед та өөрийгөө “Би чамайг ойлгож байна. Гэхдээ зарим тохиолдолд ингэх хэрэгтэй байдаг”гэдгийг эвтэйхэн ойлгуулах хэрэгтэй.

IV БҮЛЭГ -  Хүүхдийнхээ бие даасан байдлыг дэмжицгээе

Хүүхдийг хүмүүжүүлэхдээ нэгэн цагт зайлшгүй

бие даан амьдрахыг нь бас мартаж болохгүй.

Жозер Жубер

Хүүхдээ насанд хүрч, хэзээ нэгэн цагт ээж, ааваасаа холдож тусдаа амьдрахдаа аливаа асуудлыг хэний ч оролцоогүйгээр шийдэж, бие даан амьдарч чаддаг болгох явдалд эцэг эх бидний нэг гол зорилго юм.  Хүүхдээ бие даасан, өөртөө итгэлтэй болгохын тулд та аливаа зүйлсийг бие даан хийж, асуудлаа өөрөө шийдвэрлэж, алдаан дээрээсээ суралцах боломжийг хүүхэддээ олгож, өөрөө өөрийнхөө төлөө хариуцлага хүлээж сургах хэрэгтэй.

Ингээд хүүхдээ өөртөө итгэлтэй, бие даасан хариуцлагатай хүн болгон төлөвшүүлэхэд тань тус болох хэдэн аргыг санал болгоё.

1.      Сонголт хийх боломж олгоорой

2.      Хүүхдийнхээ хичээл зүтгэлд хүндлэлтэй хандаарай

3.      Хэтэрхий олон асуулт бүү тавиарай.

4.      Асуусан бүхэнд нь хариулах гэж бүү яараарай

5.      Эрэл хайгуулыг бие даан хийлгэж сургаарай

6.      Хүүхдээ өөрөө өөртөө эзэн байхад сургаарай

7.      Зарим нэг зүйлийг нь анзаараагүй мэт өнгөрөөгөөрэй

8.      Хүүхэддээ хариулах боломж өгөөрэй

9.      Хүүхэд тань ямар нэг зүйлийг яг одоо л хийхэд бэлэн байвал түүний хүслийг хүндэтгээрэй

Хүүхэддээ зөвөлгөө өгөх нь: Тэдний бие даасан байдлыг нь хөндөж байдаг гэхэд олон эцэг эх гайхдаг. Харин ч эцэг эх, хүний хувьд өөрийн үүргээ биелүүлж байна гэдэг. Өөрт нь тулгарсан бэрхшээлийг эцэг эх нь тоохгүй байвал хүүхэд гомддог. Тиймээс үл тоомсорлох эсьэл шууд оролцон зөвөлгөө өгөх хочрыг тэнцвэржүүлсэн зөв шийдлийг та олох хэрэгтэй.

V БҮЛЭГ -  Хүүхэдтэйгээ хамтран ажиллацгаая.

Хэрвээ таны зүрх сэтгэл, хэв зуршил, ажил амьдрал

үр хүүхдэд тань үлгэр дууриал болж чадахгүй бол, бусад

бүх оролдлого тань дэмий зүтгэл, хоосон ажил болон өнгөрнө.

Иоахим Кампе

Эцэг эхчүүдийн сэтгэлийг зовоодог зүйлсийн нэг нь биеэ хэрхэн зөв авч явах талаар өдөр бүр хүүхэдтэйгээ муудалцдаг явдал юм. Томчууд цэвэр цэмцгэр, дэг журамтай, эелдаг зөөлөн зантай байж, аливааг цаг тухайд нь хийхийг хүүхдээсээ шаарддаг. Бидний шаардлага өндөрсөх хэрээр хүүхдүүд маань гөжиж эсэргүүцдэг. Хүүхдийн хувьд “Хүссэнээ хиймээр байна” гэсэн санаатайгаар бүх зүйлд ханддаг. Харин бидний зүгээс “Миний хэлснээр л хий”гэсэн зарчим баримталдгаас хоорондын зөрчил үргэлж гардаг. Ийм үед зөрчлийг эерэгээр шийдэх арга зам байна уу? Бид таньд дараах аргуудыг санал болгоё.

1.      Хүүхдийнхээ асуудлыг түүнтэй хамтран шийдээрэй

2.      Гэр бүлдээ тохиолдсон зарим асуудлыг хүүхдүүдээсээ бүү нуугаарай

3.      Хүүхэддээ ажил хөдөлмөр хийхийг сургаж, аливаа асуудлын учрыг ойлгуулаарай.

4.      Хүүхэддээ хэлэх гэсэн санаагаа товчхон үгээр илэрхийлээрэй.

5.      Хэлэх гэсэн зүйлээ бичгээр бичиж үлдээгээд үзээрэй.

VI БҮЛЭГ- Хүүхдээ бие мах бодын шийтгэл хэрэглэлгүй хүмүүжүүлцгээе.

Булшин дээрээ унагах чийг үлдээхийн тулд

үр хүүхдийнхээ нулимсыг гамна.

Пифагор

Хүүхэд ч гэсэн хүн гэдэг ойлгомжтой ч бид яагаад ч юм “хүүхэд”, “хүн” хочр өөр мэтээр хандах дуртай. Хэн ч бусад хүний эрх, эрх чөлөөнд халдах эрхгүй байдаг шиг хэн ч хүүхдийн эрхэд халдах ёсгүй юм. Яагаад гэвэл хүүхэд ч насанд хүрэгчдийн нэгэн адил халдашгүй дархан байх эрхтэй!

Хүүхэд өөрийнхөө хийсэн хэргийн үр дагварыг ойлгоэ мэдрэх ёстой, харин үүнийхээ төлөө зодуур амсах эрхгүй. Ямар ч шийтгэл хэзээ ч эерэг зр дүнд хүрдэггүй. Ялангуяа, бидний түгээмэл хэрэглээд байгаа бие махбодын шийтгэл нь хүүхдэд ухамсрын бус айдсын хүмүүжлийг суулгахын хажуугаар сэтгэл санааны дарамтыг давхар агуулдаг. Тиймээс ч шийтгүүлсэн хүүхэд буруу зүйл хийснээ ойлгож ухаарах биш учрыг нь олохгүй хий дэмий айх эсвэл өөрийгөө зөвтгөх, буруу хэргийнхээ төлөө уучлал гуйхын оронд өс хонзон санахал хүргэдэг.

Шийтгэл хүүхдэд хэрхэн нөлөөлөх вэ?

Ø  Эцэг эх нь хүүхэддээ бие махбодын шийтгэл үзүүлэхдээ түүнд хор хохирол учруулъя гэж боддоггүй ч түүний улмаас хүүхэд бие махбод болон сэтгэл санааны эмгэгтэй болох, амь насаа ч алдах эрсдэлтэй байдаг

Ø  Эцэг, эхдээ зодуулдаг хүүхэд тухайн үед гэмшсэн, ухаарсан мэт байвч алганы амт хүүхдийн хөгжил, зан байдалд сөргөөр нөлөөлдөг. Зодуулж дарамтлуулдаг ихэнх хүүхэд аймхай, өөртөө итгэлгүй, хөгжил дорой, өөрийгөө илэрхийлэх хүсэл чадваргүй болохын зэрэгцээ ууртай, хэрцгий болдог.

Ø  Эцэг, эхдээ зодуулж, доромжлуулдаг байсан хүүхдийн ихэнх нь бусад хүмүүстэй эерэг харилцаа үүснэхдээ муу, том болоод гэр бүлийнхнийгээ айлган сүрдүүлж, хүчирхийлэх магадлалтай байдаг.

Ø  Хамгийн харамсалтай нь сул дорой нэгэндээ хүч чадалтай нь хүч хэрэглэж, өөрийнхөө эрхшээлд оруулж болдог юм байна гэдэг ойлголтыг хүүхдүүд хамгийн ихээр хайрлаж хүндэлж явдаг эцэг эхийнхээ зан үйлээс суралцдаг юм. Энэ нь гэр бүл болон нийгэмд хүчирхийлэл үе залгамжлан тасралтгүй үйлдэгдэх үндэс болдог.

Ø  Хийсэн хэргээ зодуураар цайруулж сурсан хүүхэд дараа дахин буруу үйлдэл хийхдээ ямар нэгэн буруу зүйл хийж байна гэдгээ ухааралгүйгээр давтан үйлддэг.

Иймээс хүүхдийг зодох нь хүүхдийн эрхэнд халдаж буй хэргээс гадна тэдний хүмүүжил, эрүүл мэнд, хөгжилд сөргөөр нөлөөлдөг юм. Түүнээс гадна хүүхдээ зодож, аашилсаны дараа хэнд ч эерэг сэтгэгдэл төрж, эерэг энерги хурдаггүй.

Доорхи аргууд таньд тус болно гэж найдаж байна.

1.      Хүүхдийн дэргэд уураа гаргахгүй тэвчиж сур.

2.      Дургуйцэж байгаагаа маш ойлгомжтой илэрхийл

3.      Хүүхдээсээ юу хүсч, хүлээж байгаагаа ойлгуул мөн тэднийг ойлго.

4.      Алдаагаа яаж засаж болохыг хүүхэддээ хэлж өгөх

5.      Хүүхдээрээ сонголт хийлгэ, түүнд анхаарал халамж тавь

6.      Ямар нэгэн хориг тогтоогоод үз, хамгийн гол нь түүнтэй ярилц.

VII БҮЛЭГ- Хүүхэд хүмүүжүүлэх эерэг аргууд

Хүүхэддээ сониучирхах боломж олго – хүүхдүүд дандаа элдэвт дурлаж, сониучирхан явдаг. Тэд ердөө ертөнцтэй танилцаж байгаа нь энэ юм. Мөн шинэ сэргэг зүйлийг сэдэх асар их нөөцтэй байдаг.

Ухаалаг хориглолт тогтоож бай – аливаа муу зүйлаас хүүхдээ хамгаалах нь та бидний үүрэг. Хүүхдийн чинь хийхийг хүссэн зүйл түүнд ямар нэгэн муу зүйл учруулж болохуйц байвал хориг тогтоохдоо түүнийг нь хүүхэддээ зөвөөр ойлгуулаарай.

Хүүхэддээ айх, гуних боломж олго – “Том болсон хүүхэд уйлдаггүй юм” гэж таныг багаас чинь сургаж энэ байдаод дасгасан ч нулимс, дүрэлзэн асах уур, цухлаа гаргаж байх нь хүний эрүүл мэндэд тустай. Ингэх нь уйтгар гуниг, айдаснаас ангижрахад тусалдаг юм. Бид заримдаа айж, сандарч, ууралсандаа уйлдаг шүү дээ. Харин нэг сайн уйлаад авбал дотор онгойж цэлмэдэг.

Хүүхэддээ өөрийн гэсэн шийдвэр гаргах боломж олго – Тэдний зарим шийдвэр танд буруу юм шиг санагдаж бухимдуулсан ч хүүхдээ өөрөөр нь шийдвэр гаргуулж байгаарай. Ингэж байж л тэд өөртөө итгэлтэй, бие даах чадвартай болдог билээ.

Хүүхдээ үргэлж урмаар тэтгэ – Хүүхдүүдийг “Хүчтэй, шаламгай, авъяастай, хайр хүрэм, хэрсүү, ухаантай, сайхан”  хэмээн дөвийлгөн сайшаалтай хэллэг үргэлж дагалдах ёстой бөгөөд ямар ч олон юм бэ дээ гэж бүү төвөгшөөгөөрэй.

Хүүхдээ сонс – Таныг хүүхэд байхад хэн ч сонсож ойшоодоггүй байсан байж болно. Гэхдээ та хүүхдийнхээ үгийг анхааран сонс. Хэрвээ та тэднийг анхааран сонсвол тэр өөрийгөө тантай нэг түвшинд тавьж, сэтгэн бодох чадвар нь сайжирч, өөртөө тулгарсан бэрхшээлүүдийг шийдэх зөв аргыг сонгож сурна. Бас таныг сонсоно.

Хүүхдээ үнэл – Хамгийн сүүлд хэн таныг үнэлж байсныг та санахгүй байж магад. Гэхдээ л та хүүхдээ хэрхэн биеэ авч яваагаар нь ямар сонирхол, үзэл бодолтой байна яг л тэр байгаагаар нь үнэлж, магтаж бай.

Хүүхэдтэйгээ тогло – Та маш чухал ажил амжуулах шаардлагатай байсан ч түүнийгээ түр хойш тавьж хүүхэдтэйгээ тогло. Тэдэнд тоглоомоо өөрсдөө сонгож, түүндээ өөрсдөө сонгож, түүндээ өөрсдөө сонгож, түүндээ өөрсдөө удирдагч байх боломжийг олго. Тэд тоглож байхдаа л олон зүйлд суралцаж, бусдыг хайрлах ухаан суудаг юм.

Хүүхдээ энхрийлэн тэвэр – хүүхдээ энхрийлэн тэвэрч байвал тэдний сэтгэл уужирч, тааламжтай байх болно. Та өдөрт дөрвөөс доошгүй удаа хүүхдээ тэврэн баярлуулж байгаарай.

Хүүхдээ хүндэл – Таныг бага байхад хүмүүс тэр бүр хүндэлж байгаагүй, одоо ч гэсэн бүгд найр тавиад байдаггүй байж болох юм. Гэхдээ л та хүүхдээ хүндэл. Тэгснээр тэд өөрийгөө хүндэлж, бусдыг эрхэмлэж сурна.

Хүүхдээ зөвхөн сайн юм хийнэ гэдэгт итгэлтэй бай. Тэдний чадлынхаа хэрээр хийсэн зүйлийг нь “зөв байна” гэж батлан хэлж байгаарай.

 
Нийтэлсэн : Хуугий | Уншсан (181) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

Хүүхэд тань таныг хуураад байвал хэрхэн хандах ёстой вэ?

2013-07-23 15:18:11

Нэг талаас хүүхдийн хуурах асуудлыг за яахав хүүхэд л болсон хойно алдаж эндэхийг алийг тэр гэхэв хэмээн зөөлрүүлж бодох нь бий. Нөгөө талаас заавал ч үгүй дурын хууран мэхлэлт хэмээн тосон хариуцах хэрэгтэй.

Гэвч хуурах гэдэг бол бидний амьдралын салшгүй нэгэн хэсэг мэт боловч хүүхэд тань заавал ч үгүй сайн мууг нь мэдэж байх ёстой. Хэрэв хүүхэд тань таныг хааяа ч гэсэн хуураад байгаа бол харилцан ярилцаж сайн мууг нь ойлгуулж тайлбарлаж өгөх хэрэгтэй.

 

Харин хүүхэд үргэлж худлаа яриад байвал эцэг эх нь шийтгэл бодож олоход хүрдэг. Заримдаа хүүхэд шийтгүүлэх гэж санаатай худлаа ярих тохиолдол ч бий. Энэ тохиолдолд хэрэв эцэг эх нь шийтгэх ч юм уу аль эсвэл тосон хариуцаж ямар нэгэн үйлдэл хийхгүй бол хүүхдийг төөрөгдөлд оруулж болох юм.

 

Иймд:
- Үргэлж хүүхдийнхээ талд байдаг бөгөөд тусалж дэмжихийг хичээдэг болохоо сайтар ойлгуулах,
- Хуурна гэдэг бол асуудлаа шийдэх зөв арга зам биш гэдгийг нь ямар нэгэн аргаар ойлгогдохоор энгийн жишээ авч тайлбарлан ярьж өгөх,

 

- Хэрэв хүүхдийг сургуульдаа явах дургүй байхад нь түүнийг нь эцэг эх нь хэд хэдэн удаа зөвшөөрөх. Иймэрхүү маягаар түүнийг хичээлээ таслахад нь хүргэж улмаар ямар нэгэн өвчин бодож олоход хүргэдэг. Энэ хангалттай эхлэл юм.
- Хүүхдийг байнга худлаа ярихад нь өгсөн шийтгэл тодорхой хугацаагаар ч болов тус нэмэр болохгүй байгаа бол сэтгэл зүйчид зайлшгүй хандах хэрэгтэй болов уу.

 

- Эцэг эх нь хүүхэддээ ямар нэгэн юм амлачихаад түүнийгээ биелүүлээгүй бол хэзээ нэг өдөр хүүхэд гарцаагүй өөрсдийг нь хуурах болно.
- Тодорхой буруу үйлдэл хийсэн болон хуурч мэхлэснийх нь хир хэмжээнд нь тааруулж тохирсон шийтгэлийг өгдөг байх.

 
Нийтэлсэн : Хуугий | Уншсан (61) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

Хүүхдүүд тун эмзэг улс шүү…

2013-06-04 19:59:34

Хүүхдүүд тун эмзэг улс шүү…

Бид энэ удаагийнхаа буландаа эцэг эхчүүд хүүхэдтэйгээ хэрхэн харьцах талаар бяцхан зөвлөгөөг  хүргэж байна. Та бидний санамсаргүй гаргадаг алдаа, бодлоггүй хэлсэн ганц үг ч бяцхан үрсийнхээ сэтгэлийг шаналгаж, зүрхийг нь шархлуулдаг. Эцэг эхчүүд бол хүүхдийнхээ толь. Гэр бүлийн орчиноос хүүхдийн хүмүүжил эхэлдэг.

Бяцхан үртэйгээ ярихдаа үе тэнгийхэнтэйгээ харьцдагаас ч илүү анхааралтай байж , хэлэх үгээ бодоорой.Санаандгүй хэлсэн зарим үгийг хүүхэд тун эмзэг хүлээн авч, амархан гомдож гутардаг.Тэдэнд эцэг эхийнх нь үг туйлын үнэн байдаг юм шүү.Жишээ нь хүүхдээ гадаа тоглуулахдаа “ Битгий заваараад хувцсаа муухай болгочихоорой “ гэвэл хүүхэд чинь санаа амар тоглож , сонирхсон бүхнээ барьж үзэх сонирхолгүй болно. Үүний оронд хуучин хувцсыг нь өмсгөөд дураар нь тоглуулсан нь хамаагүй дээр.

“Наад зураг чинь жинхэнэ морьноос шал өөр гэж бяцхан зураачийн урмыг хэн ч хугалж болохгүй. Тэр морийг  таны боддогоос өөрөөр төсөөлж байгаа. Яваандаа өөрөө өөрийн алдааг ухамсарлаж болно. Ер нь таны сонирхолд тааруулж тэр чадахгүй шүү дээ.“Дандаа хог тарьж байдаг, заваан золиг “ гэж загнах нь шүүхийн шийдвэр мэт өршөөлгүй сонсогддог.  Харин чи дахиад л тоглоомоо хураасангүй гэж хэлсэн нь дээр. “Чи чинь тэнэг юм уу” Ийм амархан тоог бодож чадахгүй гэж олон удаа хэлбэл хүүхэд чинь ерөөсөө мэрийхээ болих аюултай.  “Алив аавыгаа ээжийгээ нэг үнсээдэх” энэ бол хүүхдийн ээж аавыгаа хайрлах сэтгэлийг бүдүүлгээр ашиглаж байгаагын илрэл. Хүүхэд өөрөө хүссэн үедээ ээж аавдаа эрхлэх ёстой болохоос биш түүнийг үүнд хүчээр татаж болохгүй. Хэрэв түүнийг эрхлүүлмээр санагдвал та өөрөө л үрээ тэвэрч үнсэж, энхрийлээрэй.

Эцэст нь хэлэхэд бид ямар үр жимс тарина түүнийгээ л хурааж авдаг.

Н. Анир

www.goomaral.com

Нийтэлсэн : Хуугий | Уншсан (38) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй